Napady drgawkowe, przemijające utraty przytomności

Co mogą oznaczać napady i przemijające zaburzenia świadomości?

Napad drgawkowy, nagłe zasłabnięcie, utrata przytomności lub krótkotrwałe zaburzenie kontaktu z otoczeniem mogą mieć różne przyczyny. Część z nich jest związana z układem nerwowym, inne wynikają z zaburzeń pracy serca, ciśnienia tętniczego albo przemiany materii. Ustalenie przyczyny wymaga oceny przebiegu zdarzenia i odpowiednio dobranych badań.

W DOLORMED w Lesznie prowadzimy konsultacje neurologiczne dorosłych pacjentów z takimi dolegliwościami. Jeśli objawy wskazują na stan nagły, właściwym miejscem pomocy jest pogotowie ratunkowe lub szpitalny oddział ratunkowy, a nie planowa wizyta.

Napady drgawkowe i padaczkowe

Napad z drgawkami może objawiać się nagłym upadkiem, utratą świadomości, sztywnością mięśni i rytmicznymi ruchami kończyn. Nie wszystkie napady padaczkowe przebiegają jednak z drgawkami. Niekiedy występuje chwilowe zatrzymanie aktywności, brak kontaktu, nietypowe doznania czuciowe albo powtarzalne, automatyczne ruchy.

Nie każdy napad drgawkowy jest napadem padaczkowym. Podobne objawy mogą pojawić się między innymi podczas omdlenia; napady mogą także towarzyszyć niektórym ostrym zaburzeniom metabolicznym. Pojedynczy napad nie jest równoznaczny z rozpoznaniem padaczki.

Omdlenia i przemijające utraty przytomności

Omdlenie jest krótkotrwałą utratą przytomności spowodowaną przemijającym zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu. Może wystąpić po długim staniu, w upale, podczas bólu czy nagłej zmiany pozycji. Często poprzedzają je osłabienie, mroczki przed oczami, nudności lub zimne poty.

Utrata przytomności może jednak wynikać również z zaburzeń rytmu serca albo innych chorób wymagających pilnej diagnostyki. Nie każda utrata przytomności ma przyczynę neurologiczną. Krótkie ruchy przypominające drgawki mogą wystąpić także podczas omdlenia i same w sobie nie przesądzają o padaczce.

Inne przemijające objawy neurologiczne

Oceny mogą wymagać również nawracające, krótkotrwałe epizody, takie jak:

• chwilowy brak kontaktu z otoczeniem lub niewyjaśnione przerwy w pamięci;
• powtarzające się nietypowe wrażenia, zapachy, uczucie déjà vu lub nagły lęk bez wyraźnej przyczyny;
• przemijające zaburzenia czucia, widzenia albo koordynacji;
• krótkotrwałe zaburzenia mowy lub osłabienie kończyny.

Ważne są czas trwania, sposób początku, powtarzalność oraz objawy towarzyszące. Nagłe zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust, niedowład kończyny lub nagła utrata widzenia mogą oznaczać udar albo przemijający atak niedokrwienny (TIA). Wymagają natychmiastowej pomocy medycznej również wtedy, gdy samoistnie ustąpiły.

Kiedy należy wezwać pomoc ratunkową?

Wezwij pomoc ratunkową, jeżeli:

• napad drgawkowy trwa 5 minut lub dłużej albo napady powtarzają się bez odzyskania świadomości;
• po napadzie utrzymują się zaburzenia oddychania lub świadomości, doszło do poważnego urazu albo napad miał miejsce w wodzie;
• jesteś świadkiem pierwszego w życiu napadu drgawkowego u danej osoby;
• pojawia się nagły niedowład, asymetria twarzy, zaburzenie mowy lub widzenia – nawet jeżeli objawy ustępują;
• utrata przytomności wystąpiła podczas wysiłku, towarzyszy jej ból w klatce piersiowej, nasilona duszność lub kołatanie serca.

Podczas napadu zabezpiecz głowę chorego przed urazem, usuń niebezpieczne przedmioty z otoczenia i mierz czas. Gdy jest to możliwe, ułóż osobę bezpiecznie na boku. Nie przytrzymuj na siłę kończyn, nie wkładaj niczego do ust i nie podawaj jedzenia ani picia do czasu pełnego odzyskania świadomości.

Po pierwszym podejrzewanym napadzie padaczkowym konieczna jest pilna ocena lekarska, nawet jeśli samopoczucie wróciło do normy. Do czasu wyjaśnienia przyczyny i uzyskania zaleceń lekarskich należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów oraz czynności, w których nagła utrata przytomności mogłaby stanowić zagrożenie.

Na czym polega diagnostyka?

Podstawą jest szczegółowy wywiad, także od świadka zdarzenia, oraz badanie neurologiczne. Lekarz ocenia, co poprzedzało epizod, jak wyglądał jego przebieg, jak długo trwał i czy po odzyskaniu przytomności wystąpiły splątanie, senność albo inne objawy.

W zależności od obrazu klinicznego mogą być wskazane różne badania. Wybierz zagadnienie, aby przeczytać, w jakich sytuacjach ma znaczenie:

EEG – elektroencefalografia

EEG można rozważyć, gdy wywiad i badanie wskazują na napady padaczkowe. Prawidłowy wynik EEG nie wyklucza padaczki. Nie jest to badanie wykonywane rutynowo po każdym omdleniu.

Rezonans magnetyczny mózgu

Rezonans magnetyczny mózgu może być potrzebny, gdy istnieją wskazania do poszukiwania strukturalnej przyczyny objawów. Nie jest konieczny po każdym omdleniu.

EKG i diagnostyka kardiologiczna

EKG ma istotne znaczenie w ocenie przemijającej utraty przytomności, a także po pierwszym podejrzewanym napadzie padaczkowym. Przy podejrzeniu zaburzeń rytmu serca lub omdlenia sercopochodnego może być potrzebna dalsza diagnostyka kardiologiczna.

Badania laboratoryjne mogą być zlecone zależnie od podejrzenia zaburzeń metabolicznych lub innych chorób. Nie wszystkie wymienione badania są potrzebne u każdego pacjenta. W DOLORMED przeprowadzamy ocenę neurologiczną i ustalamy wskazania do dalszego postępowania. Badania EEG i obrazowe realizowane są w zewnętrznych pracowniach.

Jak przygotować się do konsultacji?

• Zapisz datę, czas trwania i okoliczności zdarzenia oraz to, co działo się bezpośrednio przed nim i po nim.
• Jeśli to możliwe, przyjdź z osobą, która widziała epizod; pomocne może być też bezpiecznie wykonane nagranie.
• Zabierz listę leków oraz dostępną dokumentację: wypisy ze szpitala, wyniki EKG, EEG, MR lub TK i badań krwi.
• Przygotuj informacje o wcześniejszych podobnych zdarzeniach i chorobach serca w rodzinie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jednorazowe drgawki oznaczają padaczkę?

Nie. Rozpoznanie wymaga oceny charakteru zdarzenia i jego przyczyny. Napad może mieć także inne podłoże niż padaczka.

Czy prawidłowe EEG wyklucza padaczkę?

Nie. EEG może wspierać rozpoznanie, ale prawidłowy zapis nie wyklucza napadów padaczkowych.

Czy po każdym omdleniu trzeba wykonać rezonans głowy?

Nie. Dobór badań zależy od okoliczności utraty przytomności, badania lekarskiego i podejrzewanej przyczyny. W pierwszej ocenie szczególne znaczenie ma wykluczenie przyczyn kardiologicznych.

Konsultacja neurologiczna w Lesznie

Jeśli występują nawracające napady lub przemijające zaburzenia świadomości i stan nie wymaga pomocy ratunkowej, można umówić konsultację neurologiczną w Centrum Medycznym DOLORMED. Informacje o placówce oraz organizacji wizyt są dostępne poniżej.

Źródła medyczne

1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Epilepsies in children, young people and adults – NG217, diagnosis and assessment.
2. NICE. Transient loss of consciousness (blackouts) in over 16s – CG109.
3. NICE. Stroke and transient ischaemic attack in over 16s – NG128.
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). First Aid for Seizures.