Zakres usług
Leczenie toksyną botulinową
Na czym polega leczenie toksyną botulinową?
Toksyna botulinowa typu A jest lekiem, który blokuje uwalnianie przekaźników z zakończeń nerwowych. W mięśniu zmniejsza jego napięcie i siłę skurczu, w skórze – wydzielanie potu, a w tkankach objętych przewlekłym bólem – uwalnianie substancji, które podtrzymują ból i nadwrażliwość nerwów. Działa tylko w miejscu podania i tylko przez pewien czas: zakończenia nerwowe stopniowo się odbudowują, dlatego efekt utrzymuje się zwykle 3–4 miesiące, a przy nadpotliwości często dłużej.
To ta sama substancja, którą wykorzystuje medycyna estetyczna, ale w leczeniu migreny, bruksizmu, nadpotliwości i bólu podaje się ją w innych miejscach, w innych dawkach i w innym celu. Zabiegi w DOLORMED wykonuje lek. Krzysztof Szulc – specjalista neurolog i lekarz medycyny bólu z ponad 20-letnim doświadczeniem w zabiegowym leczeniu bólu. Leczenie jest prywatne i nie wymaga skierowania.
W jakich problemach stosujemy toksynę botulinową?
Migrena przewlekła
O migrenie przewlekłej mówimy, gdy ból głowy występuje co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące, a w co najmniej 8 z tych dni ma cechy migreny. Toksyna botulinowa jest zarejestrowana w zapobieganiu migrenie przewlekłej u dorosłych. Rozważamy ją, gdy leki zapobiegawcze nie przyniosły poprawy, nie były dobrze tolerowane albo nie można ich stosować. Przed kwalifikacją sprawdzamy też, czy ból nie jest podtrzymywany przez zbyt częste przyjmowanie leków przeciwbólowych.
Lek podajemy według protokołu PREEMPT, sprawdzonego w badaniach rejestracyjnych: 155–195 jednostek w 31–39 płytkich wkłuciach w mięśnie czoła, skroni, potylicy, karku i górnej części pleców. Zabieg powtarza się co 12 tygodni. W migrenie epizodycznej, gdy ból głowy pojawia się rzadziej niż 15 dni w miesiącu, toksyna botulinowa nie jest zalecana – wtedy dobieramy inne leczenie.
Bruksizm i ból mięśni żucia
W bruksizmie, czyli nawykowym zaciskaniu i zgrzytaniu zębami, toksynę podaje się w mięśnie żwacze, a czasem także w mięśnie skroniowe. Zmniejsza to siłę zaciskania zębów, napięcie i ból mięśni żucia oraz poranne bóle twarzy i skroni. Leczenie nie usuwa przyczyny bruksizmu i nie zastępuje szyny relaksacyjnej ani leczenia stomatologicznego – najlepiej sprawdza się jako ich uzupełnienie. Efekt utrzymuje się zwykle około 3–4 miesięcy.
W DOLORMED zabieg można połączyć z terapią stawów skroniowo-żuchwowych prowadzoną przez fizjoterapeutkę.
Nadpotliwość
Toksynę stosujemy w nadmiernym poceniu się, które utrudnia codzienne funkcjonowanie i nie ustępuje po antyperspirantach z solami glinu. Najczęściej leczymy nadpotliwość pach – lek podaje się płytko w skórę, pocenie zmniejsza się zwykle po kilku dniach, a efekt utrzymuje się najczęściej od 4 do 9 miesięcy. O leczeniu innych okolic decydujemy indywidualnie podczas konsultacji.
Jeśli nadmierne pocenie pojawiło się nagle, obejmuje całe ciało albo występuje głównie w nocy, najpierw szukamy jego przyczyny – np. chorób tarczycy, infekcji lub działania leków.
Ból mięśniowo-powięziowy
To przewlekły ból mięśni z bolesnymi, napiętymi pasmami i tzw. punktami spustowymi – najczęściej w okolicy karku, obręczy barkowej i odcinka lędźwiowego. Toksynę rozważamy, gdy ból utrzymuje się mimo fizjoterapii, ćwiczeń, suchego igłowania lub blokad. Wyniki badań są niejednoznaczne: u części pacjentów zmniejsza ona ból i napięcie mięśni na kilka miesięcy, u innych nie przynosi wyraźnej poprawy. Najlepsze efekty daje połączenie zabiegu z rehabilitacją – czas działania leku warto wykorzystać na ćwiczenia.
Ból neuropatyczny i nerwoból po półpaścu
Ból neuropatyczny wynika z uszkodzenia lub choroby nerwów. Bywa piekący, palący lub kłujący, a skóra w jego obrębie staje się nadwrażliwa na dotyk. Toksynę botulinową stosujemy, gdy taki ból obejmuje ograniczony obszar – np. po urazie lub operacji, w okolicy blizny, przy bolesnym nerwiaku albo po półpaścu. Lek podaje się wtedy w wielu drobnych, płytkich wkłuciach w obrębie bolesnego miejsca.
W zaleceniach międzynarodowych toksyna botulinowa jest leczeniem kolejnego wyboru – stosuje się ją, gdy leki doustne i miejscowe nie wystarczają lub nie są tolerowane. Poprawa pojawia się zwykle po 1–2 tygodniach i utrzymuje się przez kilka miesięcy.
Ból po operacji kręgosłupa
U części pacjentów po operacji kręgosłupa utrzymuje się ból promieniujący do kończyny albo przewlekły ból i wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych. W wybranych przypadkach toksyna botulinowa może być elementem leczenia skojarzonego – razem z lekami, rehabilitacją i innymi zabiegami. Badań w tym wskazaniu jest niewiele, dlatego decyzję podejmujemy indywidualnie, po dokładnej ocenie przyczyny bólu i dotychczasowego leczenia.
Wskazania rejestracyjne i leczenie poza nimi
Toksyna botulinowa ma zarejestrowane wskazania m.in. w zapobieganiu migrenie przewlekłej i w ciężkiej nadpotliwości pach. W bruksizmie, bólu mięśniowo-powięziowym, bólu neuropatycznym i po operacjach kręgosłupa stosuje się ją poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label) – na podstawie badań naukowych i doświadczenia klinicznego. Przed takim leczeniem lekarz omawia z Tobą spodziewane korzyści, możliwe działania niepożądane i inne dostępne metody.
Kto nie powinien mieć zabiegu?
Toksyny botulinowej nie podajemy w chorobach złącza nerwowo-mięśniowego, takich jak miastenia czy zespół Lamberta-Eatona, w ciąży i w okresie karmienia piersią, przy uczuleniu na składniki preparatu ani przy zakażeniu lub zmianach skórnych w miejscu planowanych wkłuć. Ostrożności wymagają inne choroby nerwowo-mięśniowe, np. stwardnienie zanikowe boczne, zaburzenia krzepnięcia i przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych, a także stosowanie niektórych antybiotyków z grupy aminoglikozydów.
Powiedz lekarzowi, jeśli w ciągu ostatnich 3 miesięcy otrzymałeś toksynę botulinową w innym miejscu – także w gabinecie medycyny estetycznej. Dawki z różnych zabiegów się sumują.
Jak wygląda kwalifikacja?
Leczenie zaczyna się od konsultacji neurologicznej lub w poradni leczenia bólu. Lekarz zbiera wywiad, bada Cię, analizuje dotychczasowe leczenie i ocenia, czy toksyna botulinowa jest dobrym wyborem – a jeśli nie, proponuje inne postępowanie. Podczas konsultacji ustalamy też dawkę, miejsca podania i cenę zabiegu.
Przy migrenie zabierz dzienniczek bólów głowy z ostatnich 1–3 miesięcy oraz listę leków przeciwbólowych i zapobiegawczych, które stosowałeś – z dawkami i informacją, dlaczego je odstawiono. Przy bólu przynieś dokumentację wcześniejszego leczenia, opisy operacji i badań obrazowych.
Jak przebiega zabieg?
Zabieg trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut. Lekarz dezynfekuje skórę i podaje lek bardzo cienką igłą – w mięsień albo płytko w skórę, zależnie od wskazania. Większość osób odczuwa jedynie krótkie ukłucia i chwilowe pieczenie, dlatego znieczulenie zwykle nie jest potrzebne. Po zabiegu możesz od razu wrócić do domu i codziennych zajęć, także prowadzić samochód.
W dniu zabiegu nie masuj ani nie uciskaj miejsc wkłucia i unikaj intensywnego wysiłku. Drobne zaczerwienienie lub siniak w miejscu wkłucia ustępują samoistnie.
Kiedy pojawia się efekt i jak długo się utrzymuje?
Pierwsze działanie toksyny pojawia się zwykle po 3–7 dniach, a pełny efekt po około 2 tygodniach. W migrenie przewlekłej poprawa narasta stopniowo – u części osób dopiero po drugim lub trzecim cyklu – dlatego nie oceniamy leczenia po pierwszym zabiegu. Działanie utrzymuje się zwykle 3–4 miesiące, a w nadpotliwości często dłużej.
W migrenie za wyraźną poprawę uznaje się zwykle zmniejszenie liczby dni z bólem głowy co najmniej o 30–50%. W praktyce oznacza to też rzadsze sięganie po leki przeciwbólowe, łagodniejsze napady i mniej opuszczonych dni w pracy lub szkole.
Zabieg można powtórzyć, gdy efekt słabnie, ale zwykle nie częściej niż co 12 tygodni. Jeśli po 2–3 cyklach nie ma wyraźnej poprawy, kończymy leczenie toksyną i proponujemy inne metody.
Możliwe działania niepożądane
Działania niepożądane są zwykle łagodne i przemijające. Najczęściej to ból, zaczerwienienie lub siniak w miejscu wkłucia. Po leczeniu migreny może wystąpić przejściowy ból lub sztywność karku, osłabienie mięśni szyi, ból głowy, a rzadko opadnięcie powieki lub brwi. Po leczeniu bruksizmu przez kilka tygodni może być trudniej gryźć twarde pokarmy, a rzadko pojawia się asymetria uśmiechu. Po leczeniu nadpotliwości pach część osób zauważa nieco silniejsze pocenie się w innych okolicach ciała.
Objawy te ustępują wraz ze słabnięciem działania leku – najczęściej po kilku tygodniach.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Bardzo rzadko lek może działać poza miejscem podania. Jeśli w ciągu kilku dni lub tygodni po zabiegu pojawią się trudności w połykaniu, mówieniu lub oddychaniu, podwójne widzenie albo uogólnione osłabienie mięśni, natychmiast wezwij pomoc pod numerem 112 lub zgłoś się na SOR.
Pilnej oceny wymaga też – niezależnie od leczenia migreny – nagły, najsilniejszy w życiu ból głowy, ból głowy z gorączką i sztywnością karku albo ból głowy z niedowładem lub zaburzeniami mowy.
Najczęstsze pytania
Czy to ten sam „botoks” co w medycynie estetycznej?
Substancja jest ta sama, ale cel, dawki i miejsca podania są inne. W leczeniu migreny, bruksizmu, nadpotliwości i bólu zabieg poprzedza kwalifikacja lekarska, a lek podaje lekarz neurolog i lekarz medycyny bólu.
Czy leczenie toksyną botulinową jest refundowane?
W DOLORMED leczenie toksyną botulinową jest wyłącznie prywatne. W migrenie przewlekłej refundacja jest możliwa w programie lekowym NFZ, ale tylko w ośrodkach, które go realizują, i po spełnieniu ścisłych kryteriów kwalifikacji.
Ile kosztuje zabieg?
Leczenie migreny przewlekłej według protokołu PREEMPT kosztuje 2400 zł. W pozostałych wskazaniach cena zależy od dawki leku i liczby leczonych okolic – poznasz ją podczas konsultacji, przed zabiegiem. Konsultacja kwalifikacyjna jest płatna osobno.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Nie. Na konsultację i zabieg nie potrzebujesz skierowania.
Ile razy trzeba powtarzać zabieg?
Działanie toksyny jest czasowe, dlatego zabieg zwykle się powtarza – w migrenie przewlekłej co 12 tygodni, w innych wskazaniach wtedy, gdy efekt słabnie. Na wizytach kontrolnych lekarz ocenia, czy leczenie nadal przynosi korzyść.
Czy toksyna botulinowa uzależnia?
Nie. Lek nie uzależnia i nie gromadzi się w organizmie – jego działanie wygasa, gdy zakończenia nerwowe się odbudowują. Rzadko, przy częstych podaniach dużych dawek, organizm wytwarza przeciwciała, które osłabiają działanie leku. Dlatego nie skracamy odstępów między zabiegami.
Gdzie wykonywany jest zabieg?
W Centrum Medycznym DOLORMED w Lesznie, ul. Działyńskich 15, wejście B.
Opracowanie medyczne: lek. Krzysztof Szulc, specjalista neurolog, lekarz medycyny bólu. Aktualizacja: 30.10.2026.
Źródła: Dodick i wsp. – toksyna botulinowa w migrenie przewlekłej, łączne wyniki badań PREEMPT (2010), Naumann i Lowe – toksyna botulinowa w nadpotliwości pach, badanie z grupą placebo (2001), Buzatu i wsp. – toksyna botulinowa w bruksizmie, przegląd systematyczny (2024), Soares i wsp. – toksyna botulinowa w bólu mięśniowo-powięziowym, przegląd Cochrane (2014), Soliman i wsp. – leczenie bólu neuropatycznego, przegląd systematyczny i zalecenia NeuPSIG (2025), Li i wsp. – toksyna botulinowa w nerwobólu po półpaścu, metaanaliza (2020). Materiał informacyjny nie zastępuje indywidualnej porady lekarskiej.