Ból między łopatkami – przyczyny, objawy i leczenie

Ból między łopatkami może mieć charakter tępy, piekący, kłujący albo przypominać uczucie napięcia w górnej części pleców. Niekiedy pojawia się podczas pracy przy komputerze, po wysiłku lub długotrwałym siedzeniu.

Dolegliwości często są związane z mięśniami i stawami kręgosłupa piersiowego, ale mogą też pochodzić z odcinka szyjnego lub innych narządów.

Nie każdy ból między łopatkami jest bólem kręgosłupa. Nagłe lub nietypowe dolegliwości, zwłaszcza z dusznością, bólem w klatce piersiowej czy zasłabnięciem, wymagają natychmiastowej oceny.

Gdzie najczęściej powstaje ból między łopatkami?

Okolica międzyłopatkowa obejmuje mięśnie, więzadła, żebra, stawy żebrowo-kręgowe oraz odcinek piersiowy kręgosłupa.

Ból może pochodzić z jednej lub kilku tych struktur. Niekiedy jest również bólem rzutowanym z szyi albo narządów klatki piersiowej.

Dlatego ważne jest ustalenie, czy ból zależy od ruchu, pozycji ciała, oddychania lub wysiłku, a także czy towarzyszą mu inne objawy.

Najczęstsze przyczyny bólu między łopatkami

Przeciążenie mięśni i ból mięśniowo-powięziowy

Jest to jedna z częstych przyczyn dolegliwości tej okolicy.

Ból może dotyczyć mięśni czworobocznych, równoległobocznych, prostowników grzbietu i innych mięśni związanych z ruchem łopatek.

Dolegliwości mogą nasilać się podczas długotrwałej pracy w jednej pozycji, wykonywania powtarzalnych ruchów rękami lub po nietypowym wysiłku.

Niekiedy występuje tkliwość przy ucisku określonych obszarów oraz uczucie wzmożonego napięcia mięśni.

Nie oznacza to jednak, że mięśnie są trwale uszkodzone ani że przyczyną zawsze jest nieprawidłowa postawa.

Ból stawów odcinka piersiowego i połączeń z żebrami

Źródłem bólu mogą być również stawy międzywyrostkowe oraz połączenia żeber z kręgosłupem.

Dolegliwości mogą nasilać się przy obracaniu tułowia, niektórych ruchach ramion albo głębokim oddychaniu.

Sam związek bólu z oddychaniem nie wystarcza, aby uznać go za ból mięśniowo-szkieletowy. Należy uwzględnić również choroby płuc, opłucnej i inne przyczyny bólu klatki piersiowej.

Dolegliwości pochodzące z kręgosłupa szyjnego

Ból z odcinka szyjnego może promieniować do okolicy międzyłopatkowej.

W takich przypadkach dolegliwości bywają związane z ruchami głowy, sztywnością karku albo napięciem mięśni obręczy barkowej.

Jeżeli pojawia się drętwienie, mrowienie lub osłabienie ręki, należy rozważyć również radikulopatię szyjną.

Dyskopatia piersiowa i podrażnienie korzenia nerwowego

Dyskopatia odcinka piersiowego może być jedną z przyczyn bólu, ale nie każda zmiana krążka międzykręgowego powoduje dolegliwości.

W przypadku podrażnienia korzenia nerwowego ból może promieniować od kręgosłupa wokół klatki piersiowej, niekiedy w kierunku mostka lub brzucha.

Takie objawy wymagają odróżnienia od innych chorób klatki piersiowej i narządów wewnętrznych.

Złamanie osteoporotyczne kręgu piersiowego

U osób z osteoporozą, szczególnie starszych, nagły ból pleców może być związany ze złamaniem kompresyjnym trzonu kręgu.

Złamanie może wystąpić po niewielkim urazie, a czasem nawet bez wyraźnego zdarzenia urazowego.

Przy podejrzeniu złamania nie należy rozpoczynać intensywnej rehabilitacji bez odpowiedniej oceny.

Półpasiec i nerwoból

Półpasiec może rozpoczynać się pieczeniem, kłuciem lub nadwrażliwością skóry po jednej stronie tułowia.

Charakterystyczna wysypka z pęcherzykami może pojawić się dopiero po pewnym czasie.

Ból może utrzymywać się również po wygojeniu zmian skórnych i przyjmować postać neuralgii popółpaścowej.

Czy ból między łopatkami może pochodzić od serca lub płuc?

Tak. W niektórych przypadkach ból górnej części pleców jest objawem choroby, która nie ma bezpośredniego związku z kręgosłupem.

Dolegliwości tej okolicy mogą występować między innymi w chorobie wieńcowej, zawale serca, chorobach aorty, zatorowości płucnej oraz chorobach płuc i opłucnej.

Ból związany z tymi chorobami nie zawsze występuje jednocześnie z typowym bólem w klatce piersiowej.

Nie należy przypisywać nowego, nietypowego bólu między łopatkami wyłącznie napięciu mięśni, bez uwzględnienia objawów towarzyszących.

⚠ Kiedy ból między łopatkami wymaga pilnej pomocy?

Niektóre przyczyny bólu górnej części pleców mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Szczególnie ważny jest nagły początek dolegliwości i obecność objawów towarzyszących.

Natychmiastowa pomoc — 112 lub 999

Wezwij pomoc medyczną, dzwoniąc pod numer 112 albo 999, jeśli ból między łopatkami występuje z objawami sugerującymi stan nagły.

• silny ucisk, pieczenie lub ból w klatce piersiowej, zwłaszcza z promieniowaniem do ramienia, żuchwy albo pleców;
• nagła duszność, znaczna trudność w oddychaniu, omdlenie lub zasłabnięcie;
• nagły, wyjątkowo silny ból pleców lub klatki piersiowej, szczególnie o charakterze rozdzierającym;
• zimne poty, nudności i znaczne osłabienie towarzyszące nowemu bólowi pleców lub klatki piersiowej;
• krwioplucie połączone z dusznością lub bólem klatki piersiowej;
• nagły niedowład, zaburzenia mowy albo inne ostre objawy neurologiczne;
• szybko narastający niedowład, nagłe poważne zaburzenia chodzenia lub nowe ciężkie zaburzenia czynności zwieraczy.

Objawy te mogą wskazywać między innymi na zawał serca, rozwarstwienie aorty, zatorowość płucną lub ostre uszkodzenie układu nerwowego.

Nie prowadź samodzielnie samochodu i nie czekaj na planową wizytę.

Pilna konsultacja lekarska

Pilnej oceny wymagają również:

• nowy lub szybko nasilający się ból górnej części pleców;
• ból z gorączką, kaszlem lub pogorszeniem stanu ogólnego;
• ból po urazie, szczególnie u osoby z osteoporozą;
• niewyjaśniony, nasilający się ból u osoby z chorobą nowotworową w wywiadzie;
• postępujące zaburzenia czucia lub osłabienie kończyn;
• narastające zaburzenia chodu lub równowagi.

Nowe zaburzenia zwieraczy, utrata czucia w okolicy krocza lub szybko narastający niedowład mogą wskazywać na ucisk struktur nerwowych i wymagają natychmiastowej diagnostyki szpitalnej.

Objawów alarmowych nie należy odkładać do zwykłej konsultacji w DOLORMED.

Ból między łopatkami po lewej lub prawej stronie

Pacjenci często opisują dolegliwości jako ból pod lewą lub prawą łopatką albo dokładnie pośrodku pleców.

Lokalizacja może pomóc w diagnostyce, ale sama strona występowania bólu nie pozwala pewnie określić jego źródła.

Ból po prawej stronie nie musi oznaczać choroby kręgosłupa, podobnie jak ból po lewej stronie nie musi pochodzić od serca.

Znaczenie mają okoliczności wystąpienia, rodzaj bólu, wyniki badania oraz objawy towarzyszące.

Ból między łopatkami podczas oddychania

Ból nasilający się podczas głębokiego wdechu może być związany z ruchem żeber i struktur mięśniowo-szkieletowych.

Podobne dolegliwości mogą jednak występować w chorobach opłucnej, zapaleniu płuc lub zatorowości płucnej.

Jeżeli ból pojawia się nagle i towarzyszą mu duszność, zasłabnięcie lub krwioplucie, konieczna jest natychmiastowa pomoc.

Ból przy oddychaniu bez objawów alarmowych również wymaga oceny, jeśli jest nowy, niewyjaśniony lub utrzymuje się.

Jak diagnozuje się ból między łopatkami?

Wywiad i badanie lekarskie

Podczas konsultacji lekarz ustala:

• kiedy rozpoczął się ból i czy pojawił się nagle;
• gdzie dokładnie występują dolegliwości;
• czy ból zależy od ruchu, pozycji, oddychania lub wysiłku;
• czy promieniuje do klatki piersiowej, ramienia albo brzucha;
• czy występują duszność, gorączka lub inne objawy ogólne;
• czy pojawiają się drętwienie, osłabienie kończyn lub zaburzenia chodzenia;
• jakie leczenie zastosowano dotychczas.

Badanie może obejmować ocenę kręgosłupa szyjnego i piersiowego, obręczy barkowej, ruchomości oraz stanu neurologicznego.

W zależności od objawów konieczna może być również diagnostyka internistyczna, kardiologiczna lub pulmonologiczna.

Kiedy potrzebny jest rezonans magnetyczny kręgosłupa piersiowego?

Typowy, ostry ból między łopatkami bez objawów alarmowych zwykle nie wymaga natychmiastowego MR.

Badanie obrazowe rozważa się szczególnie, gdy występują:

• objawy uszkodzenia korzeni nerwowych albo rdzenia kręgowego;
• podejrzenie złamania, zakażenia lub choroby nowotworowej;
• dolegliwości utrzymujące się mimo leczenia zachowawczego, gdy wynik badania może zmienić dalsze postępowanie;
• inne wskazania wynikające z badania klinicznego.

Przy podejrzeniu złamania osteoporotycznego odpowiednim badaniem może być RTG, TK lub MR, zależnie od sytuacji klinicznej.

Badanie MR kręgosłupa nie zastępuje diagnostyki chorób serca, aorty i płuc.

Jak leczy się ból między łopatkami?

Leczenie zależy przede wszystkim od rozpoznanej lub najbardziej prawdopodobnej przyczyny dolegliwości.

W typowym bólu mięśniowo-szkieletowym postępowanie obejmuje zwykle aktywność, ćwiczenia i odpowiednio dobraną rehabilitację.

Aktywność fizyczna i codzienne obciążenia

Długotrwałe unikanie ruchu zwykle nie pomaga w powrocie do sprawności.

Warto stopniowo kontynuować tolerowane czynności i ograniczać jedynie te aktywności, które wyraźnie nasilają ból.

Podczas pracy siedzącej pomocne bywają częste zmiany pozycji i krótkie przerwy na ruch.

Nie ma jednej idealnej postawy ciała, którą każdy pacjent powinien utrzymywać przez cały dzień.

Rehabilitacja odcinka piersiowego

Program fizjoterapii może obejmować:

• ćwiczenia ruchomości odcinka piersiowego;
• stopniowe wzmacnianie mięśni grzbietu;
• ćwiczenia mięśni obręczy barkowej i łopatek;
• trening kontroli ruchu tułowia;
• ćwiczenia poprawiające tolerancję pracy i codziennych obciążeń;
• stopniowany trening wytrzymałościowy;
• w wybranych przypadkach techniki manualne jako uzupełnienie ćwiczeń.

Dobór ćwiczeń powinien uwzględniać wiek, stan ogólny, rozpoznanie oraz możliwości pacjenta.

Przykładowe łagodne ćwiczenia

Przy nieswoistym bólu mięśniowo-szkieletowym, po wykluczeniu istotnych przeciwwskazań, można rozważyć:

• Ruchy łopatek: łagodne ściąganie i rozluźnianie łopatek bez unoszenia barków na siłę.
• Rotację tułowia: powolne obracanie górnej części tułowia w prawo i lewo w tolerowanym zakresie.
• Wyprost piersiowy: delikatne prostowanie górnej części pleców bez wymuszania ruchu.
• Ruch ramion: unoszenie i opuszczanie rąk w bezbolesnym lub dobrze tolerowanym zakresie.

Ćwiczenia powinny być wykonywane spokojnie, bez forsowania bólu.

Nie rozpoczynaj takich ćwiczeń jako sposobu leczenia nagłego, niewyjaśnionego bólu klatki piersiowej lub górnej części pleców.

Leczenie farmakologiczne

W uzasadnionych przypadkach lekarz może rozważyć krótkotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych lub przeciwzapalnych.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą zmniejszać dolegliwości, ale wymagają uwzględnienia ryzyka powikłań ze strony przewodu pokarmowego, nerek i układu krążenia.

Farmakoterapia powinna być dobrana do rozpoznania, innych stosowanych leków i chorób współistniejących.

Długotrwałe stosowanie opioidów nie jest rutynowym sposobem leczenia nieswoistego bólu między łopatkami.

Kiedy rozważa się leczenie interwencyjne?

Większość pacjentów z bólem między łopatkami nie wymaga zabiegów interwencyjnych.

Jeżeli dolegliwości są przewlekłe, znacząco ograniczają funkcjonowanie, a odpowiednie leczenie zachowawcze nie zapewnia wystarczającej poprawy, lekarz może rozważyć dalszą diagnostykę źródła bólu.

Blokady diagnostyczne i zabiegi na stawach kręgosłupa

W wybranych przypadkach, gdy podejrzewa się ból pochodzący ze stawów międzywyrostkowych, można rozważyć blokady diagnostyczne odpowiednich gałęzi nerwowych.

Po właściwej kwalifikacji jednym z możliwych sposobów leczenia jest termolezja RFA.

Dane dotyczące skuteczności części interwencji w odcinku piersiowym są ograniczone. Nie należy automatycznie przenosić wyników badań dotyczących kręgosłupa lędźwiowego na odcinek piersiowy.

Iniekcje mięśniowe i inne procedury

W wybranych zespołach bólu mięśniowo-powięziowego można rozważyć odpowiednie techniki iniekcyjne.

Nie są one jednak rutynowo potrzebne wszystkim pacjentom i nie zastępują aktywnej rehabilitacji.

Przed każdą interwencją należy ustalić prawdopodobne źródło dolegliwości oraz omówić możliwe korzyści, ograniczenia i ryzyko procedury.

Zabiegi w okolicy klatki piersiowej wymagają szczególnej ostrożności ze względu na sąsiedztwo płuc, naczyń i struktur nerwowych.

Kiedy konieczna jest konsultacja neurochirurgiczna?

Sam ból między łopatkami zwykle nie jest wskazaniem do operacji kręgosłupa.

Konsultacja neurochirurgiczna może być potrzebna przy rozpoznanym istotnym ucisku rdzenia kręgowego lub korzeni nerwowych, szczególnie z objawami neurologicznymi.

Postępujące osłabienie kończyn, zaburzenia chodu lub inne objawy mielopatii wymagają pilnej oceny.

Przyczynę bólu należy ustalić przed kierowaniem pacjenta do leczenia operacyjnego.

Jak przygotować się do konsultacji?

Przed wizytą warto przygotować informacje o:

• początku i czasie trwania bólu;
• dokładnej lokalizacji dolegliwości;
• związku bólu z ruchem, wysiłkiem, pozycją i oddychaniem;
• ewentualnym promieniowaniu do klatki piersiowej, barków lub brzucha;
• objawach towarzyszących, takich jak duszność, gorączka czy drętwienie;
• dotychczasowej rehabilitacji, lekach i zabiegach;
• przebytych urazach i chorobach współistniejących.

Zabierz aktualną listę leków i suplementów oraz wcześniejszą dokumentację medyczną.

Jeśli wykonywano MR lub TK kręgosłupa, warto udostępnić także same obrazy w plikach lub na nośniku, a nie wyłącznie opis.

Nie wykonuj rutynowo nowego rezonansu przed zwykłą konsultacją, jeśli nie otrzymano takiego zalecenia.

Nie odstawiaj samodzielnie leków i nie przychodź na czczo, chyba że otrzymano odrębne instrukcje medyczne.

Co zabrać na wizytę lekarską? Sprawdź, jakie dokumenty, informacje o leczeniu i wyniki badań warto przygotować przed konsultacją. →

Najczęstsze pytania pacjentów

Czy ból między łopatkami zawsze oznacza chorobę kręgosłupa piersiowego?

Nie. Ból może pochodzić z mięśni, stawów, kręgosłupa szyjnego albo narządów wewnętrznych. Rozpoznanie zależy od całego obrazu klinicznego.

Czy ból między łopatkami może być objawem zawału?

Tak. U niektórych osób zawał serca może objawiać się również bólem górnej części pleców, nawet bez typowego silnego bólu w klatce piersiowej.

Przy podejrzeniu zawału należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.

Czy ból między łopatkami może pochodzić z szyi?

Tak. Dolegliwości związane z kręgosłupem szyjnym mogą promieniować do okolicy łopatek.

Znaczenie ma między innymi związek bólu z ruchami głowy i obecność objawów neurologicznych.

Czy potrzebny jest rezonans magnetyczny?

Nie zawsze. W nieskomplikowanym, ostrym bólu mięśniowo-szkieletowym bez objawów alarmowych MR zwykle nie jest konieczny.

Czy masaż może pomóc?

U części pacjentów masaż lub terapia manualna mogą czasowo zmniejszać dolegliwości.

W przewlekłym bólu warto łączyć je z odpowiednio dobranymi ćwiczeniami.

Czy ból między łopatkami może wynikać ze stresu?

Stres może wpływać na napięcie mięśni i nasilenie odczuwanego bólu.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból tej okolicy ma podłoże stresowe.

Czy przy takim bólu można ćwiczyć?

W większości przypadków nieswoistego bólu mięśniowo-szkieletowego odpowiednio dobrany ruch jest korzystny.

Nowy, silny lub niewyjaśniony ból, szczególnie z objawami ogólnymi, wymaga jednak wcześniejszej oceny lekarskiej.

Kiedy zgłosić się do neurologa lub lekarza medycyny bólu?

Konsultację warto rozważyć, gdy dolegliwości utrzymują się, nawracają lub ograniczają codzienne funkcjonowanie mimo dotychczasowego postępowania.

Objawy alarmowe wymagają pilnej pomocy, a nie oczekiwania na planową wizytę.

Powiązane artykuły

Ból między łopatkami może mieć różne przyczyny. Więcej informacji o dolegliwościach odcinka piersiowego i możliwych mechanizmach bólu znajdziesz w poniższych artykułach.

Rejestracja i cennik

W Centrum Medycznym DOLORMED w Lesznie prowadzimy konsultacje neurologiczne i konsultacje z zakresu leczenia bólu.

U pacjentów z przewlekłym lub nawracającym bólem między łopatkami oceniamy charakter dolegliwości, stan neurologiczny, wcześniejsze badania i dotychczasowe leczenie.

Na tej podstawie omawiamy możliwe dalsze postępowanie. W przypadku podejrzenia choroby narządów wewnętrznych konieczna może być diagnostyka w odpowiedniej specjalności.