Dyskopatia piersiowa i neuralgia międzyżebrowa – objawy, diagnostyka i leczenie

Dyskopatia piersiowa i neuralgia międzyżebrowa to dwie różne możliwe przyczyny bólu środkowej części pleców oraz dolegliwości promieniujących wzdłuż żeber do klatki piersiowej lub brzucha.

Ból może mieć charakter piekący, kłujący, przeszywający albo opasujący. Niekiedy towarzyszą mu mrowienie, drętwienie lub nadwrażliwość skóry na dotyk.

Podobny ból może jednak występować w chorobach serca, płuc, aorty i innych narządów. Zanim zostanie przypisany kręgosłupowi lub nerwom międzyżebrowym, konieczna jest właściwa ocena kliniczna.

Co to jest dyskopatia piersiowa?

Kręgosłup piersiowy składa się z 12 kręgów, oznaczanych symbolami Th1–Th12. Łączy się z żebrami i uczestniczy w stabilizacji oraz ruchach klatki piersiowej.

Pomiędzy trzonami sąsiadujących kręgów znajdują się krążki międzykręgowe, nazywane potocznie dyskami.

Dyskopatia oznacza zmiany struktury krążka, które mogą obejmować jego odwodnienie, obniżenie wysokości, wypuklinę lub przepuklinę.

Sama obecność dyskopatii w rezonansie magnetycznym nie oznacza, że powoduje ona dolegliwości. Wiele zmian ma charakter bezobjawowy.

Wypuklina i przepuklina krążka międzykręgowego

Wypuklina oznacza uwypuklenie krążka poza jego typowe granice. Przepuklina jest bardziej miejscowym przemieszczeniem materiału krążka.

Znaczenie takiej zmiany zależy od jej położenia, rozmiaru oraz wpływu na korzenie nerwowe i rdzeń kręgowy.

Objawowe przepukliny piersiowe są znacznie rzadsze niż w odcinku lędźwiowym lub szyjnym.

Jakie objawy może powodować dyskopatia piersiowa?

Objawy zależą od tego, czy zmiany krążka pozostają bezobjawowe, powodują ból miejscowy, czy uciskają struktury nerwowe.

Ból środkowej części pleców

U części pacjentów dominuje ból wzdłuż kręgosłupa piersiowego lub między łopatkami.

Dolegliwości mogą nasilać się podczas ruchów tułowia, siedzenia lub obciążania kręgosłupa.

Podobny charakter może mieć jednak ból mięśniowy lub stawowy, dlatego nie zawsze można przypisać go zmianom krążka.

Radikulopatia piersiowa — ucisk korzenia nerwowego

Jeżeli przepuklina lub inne zmiany podrażniają korzeń nerwowy, może wystąpić radikulopatia piersiowa.

Typowe dolegliwości mogą obejmować:

• ból rozpoczynający się w pobliżu kręgosłupa;
• promieniowanie bólu wzdłuż żeber ku przodowi klatki piersiowej;
• pieczenie, kłucie lub uczucie prądu;
• pasmowate drętwienie albo zaburzenia czucia;
• niekiedy dolegliwości obejmujące ścianę brzucha.

Ból może przypominać pas otaczający część klatki piersiowej lub górnej części brzucha.

Nie każdy opasujący ból jest jednak radikulopatią. Podobne objawy mogą powodować choroby nerwów międzyżebrowych i narządów wewnętrznych.

Mielopatia piersiowa — kiedy dochodzi do ucisku rdzenia?

Znacznie poważniejszą sytuacją jest ucisk rdzenia kręgowego w odcinku piersiowym.

Może on wynikać między innymi z dużej przepukliny krążka, zwężenia kanału kręgowego lub innych zmian.

Objawy mogą obejmować:

• osłabienie kończyn dolnych;
• sztywność nóg i trudności z chodzeniem;
• pogorszenie równowagi;
• zaburzenia czucia na tułowiu i nogach;
• w zaawansowanych przypadkach zaburzenia oddawania moczu lub stolca.

Podejrzenie mielopatii wymaga pilnej diagnostyki. Nie jest to sytuacja, w której należy ograniczyć leczenie do ćwiczeń i leków przeciwbólowych.

Co to jest neuralgia międzyżebrowa?

Neuralgia międzyżebrowa to ból o charakterze neuropatycznym, związany z podrażnieniem lub uszkodzeniem jednego albo kilku nerwów międzyżebrowych.

Nerwy międzyżebrowe biegną wzdłuż przestrzeni między żebrami i uczestniczą między innymi w przewodzeniu czucia ze ściany klatki piersiowej.

Ból może obejmować plecy, boczną część klatki piersiowej, okolicę mostka, a przy zajęciu niższych nerwów także ścianę brzucha.

Jak pacjenci opisują ból nerwu międzyżebrowego?

Częste określenia to:

• piekący lub palący ból;
• uczucie przeszywania albo porażenia prądem;
• kłucie wzdłuż żebra;
• opasujący ból po jednej stronie tułowia;
• mrowienie lub drętwienie skóry;
• nadwrażliwość na dotyk, nawet lekki kontakt z ubraniem.

Nadwrażliwość na bodźce, które normalnie nie bolą, określa się jako allodynię.

Neuralgia może mieć charakter napadowy, ciągły lub mieszany.

Jakie są przyczyny neuralgii międzyżebrowej?

Podrażnienie lub uszkodzenie nerwu może wystąpić w różnych sytuacjach.

Do możliwych przyczyn należą:

• półpasiec i neuralgia popółpaścowa;
• urazy żeber i ściany klatki piersiowej;
• następstwa operacji klatki piersiowej, w tym torakotomii;
• dolegliwości po zabiegach w obrębie piersi lub ściany klatki piersiowej;
• ucisk lub inne uszkodzenie nerwu międzyżebrowego;
• niektóre choroby nowotworowe i zapalne.

Niekiedy nie udaje się jednoznacznie ustalić przyczyny bólu.

Neuralgia po półpaścu — skąd bierze się przewlekły ból?

Półpasiec jest związany z reaktywacją wirusa ospy wietrznej i półpaśca.

Zwykle powoduje jednostronny ból, pieczenie lub nadwrażliwość skóry, a następnie wysypkę z pęcherzykami w określonym obszarze.

Ból może pojawić się jeszcze przed wysypką. Dlatego początkowo bywa mylony z neuralgią o innej przyczynie albo chorobą kręgosłupa.

U części pacjentów dolegliwości utrzymują się po wygojeniu zmian skórnych. Taki stan nazywa się neuralgią popółpaścową.

Charakterystyczne mogą być piekący ból, allodynia i nadwrażliwość skóry na ubranie lub dotyk.

Czy świeży półpasiec wymaga szybkiego leczenia?

Tak. Przy podejrzeniu półpaśca warto jak najszybciej uzyskać ocenę lekarską.

Leczenie przeciwwirusowe przynosi największe korzyści, gdy jest wdrożone wcześnie, najlepiej w ciągu około 72 godzin od pojawienia się wysypki.

W określonych sytuacjach, szczególnie u osób z obniżoną odpornością lub przy nasilonych objawach, leczenie może być wskazane również później.

Decyzja zależy od indywidualnej oceny klinicznej.

Radikulopatia piersiowa a neuralgia międzyżebrowa — jaka jest różnica?

Radikulopatia piersiowa

Problem dotyczy korzenia nerwowego w pobliżu jego wyjścia z kanału kręgowego.

Przyczyną może być przepuklina krążka, zwężenie otworu międzykręgowego lub inne zmiany.

Neuralgia międzyżebrowa

Problem dotyczy nerwu międzyżebrowego lub jego przebiegu poza okolicą korzenia nerwowego.

Do uszkodzenia może dojść między innymi po półpaścu, urazie albo operacji.

Oba zespoły mogą powodować podobny, pasmowaty ból klatki piersiowej. Nie zawsze można je rozróżnić wyłącznie na podstawie miejsca występowania bólu.

Czy ból opasujący klatkę piersiową zawsze jest neuralgią?

Nie. Ból klatki piersiowej może mieć również pochodzenie mięśniowo-szkieletowe, kardiologiczne, pulmonologiczne lub trzewne.

Przy różnicowaniu należy uwzględnić między innymi:

• chorobę wieńcową i zawał serca;
• choroby aorty;
• zatorowość płucną;
• zapalenie płuc lub opłucnej;
• choroby żeber i mięśni klatki piersiowej;
• wybrane choroby przewodu pokarmowego.

Nawet ból nasilający się przy ruchu lub oddychaniu nie wyklucza automatycznie poważnej choroby.

⚠ Kiedy ból pleców lub klatki piersiowej wymaga pilnej pomocy?

Nie każdy ból wzdłuż żeber jest nerwobólem. Niektóre przyczyny dolegliwości wymagają natychmiastowego postępowania medycznego.

Natychmiastowa pomoc — 112 lub 999

Wezwij pomoc medyczną, dzwoniąc pod 112 albo 999, jeśli pojawią się objawy sugerujące stan nagły.

• nagły, silny ucisk lub ból klatki piersiowej, szczególnie z dusznością, zimnymi potami lub zasłabnięciem;
• nagły, wyjątkowo silny ból klatki piersiowej lub pleców, szczególnie o charakterze rozdzierającym;
• nagła duszność, omdlenie albo krwioplucie z bólem klatki piersiowej;
• szybko narastający niedowład nóg lub nagła utrata zdolności chodzenia;
• nowe poważne zaburzenia oddawania moczu lub stolca z objawami neurologicznymi.

Objawy te mogą wskazywać między innymi na chorobę serca, aorty, płuc lub ostre uszkodzenie struktur nerwowych.

Nie prowadź samodzielnie samochodu i nie czekaj na planową konsultację.

Pilna konsultacja lekarska

Pilnej oceny wymagają:

• nowy ból pleców z gorączką lub dreszczami;
• narastające zaburzenia czucia albo chodu;
• ból po urazie, szczególnie u osoby z osteoporozą;
• nasilający się ból u pacjenta z chorobą nowotworową w wywiadzie;
• nowa bolesna wysypka sugerująca półpasiec, szczególnie przy obniżonej odporności.

Jeśli objawy neurologiczne szybko narastają, konieczna jest niezwłoczna ocena szpitalna.

Objawów alarmowych nie należy odkładać do planowej wizyty w DOLORMED.

Jak rozpoznaje się przyczynę bólu?

Wywiad i badanie neurologiczne

Podczas konsultacji lekarz ustala:

• kiedy pojawiły się dolegliwości;
• czy ból ma charakter opasujący lub piekący;
• czy obejmuje jedną, czy obie strony tułowia;
• czy występuje nadwrażliwość skóry, mrowienie lub drętwienie;
• czy ból jest związany z ruchem, oddychaniem lub wysiłkiem;
• czy pacjent przebył półpasiec, uraz lub operację klatki piersiowej;
• czy występują objawy osłabienia kończyn lub zaburzenia chodzenia.

Badanie obejmuje ocenę czucia, stanu neurologicznego i odpowiednich struktur kręgosłupa oraz ściany klatki piersiowej.

Jeśli wywiad sugeruje chorobę narządów wewnętrznych, konieczne są odpowiednie badania i konsultacje poza neurologią.

Kiedy potrzebny jest rezonans magnetyczny?

Nie każdy ból międzyżebrowy wymaga wykonania MR.

Rezonans kręgosłupa piersiowego jest szczególnie pomocny, gdy istnieje podejrzenie ucisku korzenia nerwowego lub rdzenia kręgowego.

Wskazania do obrazowania mogą również obejmować utrzymujące się dolegliwości mimo leczenia, podejrzenie zakażenia, nowotworu lub innych istotnych zmian.

Przy podejrzeniu mielopatii badanie MR wymaga odpowiednio pilnej realizacji.

Sam opis zmian zwyrodnieniowych nie oznacza, że to właśnie one powodują ból.

Czy EMG jest potrzebne?

Badania elektrofizjologiczne nie są rutynowo potrzebne u każdego pacjenta z bólem klatki piersiowej.

W określonych przypadkach mogą być pomocne w diagnostyce różnicowej.

Ocena radikulopatii piersiowej za pomocą EMG ma jednak ograniczenia techniczne i nie zastępuje właściwie dobranego badania obrazowego.

Jak leczy się dyskopatię piersiową?

Leczenie zależy od tego, czy dominują dolegliwości bólowe, objawy radikulopatii czy ucisk rdzenia kręgowego.

U pacjentów bez istotnych deficytów neurologicznych można rozważyć postępowanie zachowawcze.

Aktywność i rehabilitacja

W zależności od obrazu klinicznego rehabilitacja może obejmować:

• stopniowany powrót do codziennej aktywności;
• ćwiczenia ruchomości odcinka piersiowego;
• trening siły i wytrzymałości mięśni tułowia;
• ćwiczenia obręczy barkowej i łopatek;
• stopniowe zwiększanie tolerancji obciążeń;
• edukację dotyczącą bezpiecznej aktywności.

Ćwiczenia należy dostosować do objawów i stanu neurologicznego.

Przy podejrzeniu ucisku rdzenia nie należy stosować intensywnych manipulacji ani forsownych ćwiczeń bez specjalistycznej oceny.

Leczenie farmakologiczne

Przy dolegliwościach mięśniowo-szkieletowych lekarz może rozważyć krótkotrwałe leczenie przeciwbólowe, uwzględniając stan zdrowia pacjenta.

W przypadku bólu o charakterze neuropatycznym stosuje się inne strategie farmakologiczne.

Wybór leków zależy od rozpoznania, możliwych interakcji i tolerancji terapii.

Jak leczy się neuralgię międzyżebrową?

Leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę bólu oraz ograniczenie dolegliwości neuropatycznych.

Leki stosowane w bólu neuropatycznym

W zależności od rodzaju dolegliwości, chorób współistniejących i przeciwwskazań lekarz może rozważyć między innymi:

• amitriptylinę;
• duloksetynę;
• gabapentynę;
• pregabalinę.

Są to leki wykorzystywane w leczeniu różnych zespołów bólu neuropatycznego. Nie oznacza to, że każdy z nich jest odpowiedni dla danego pacjenta.

Leki te mogą powodować działania niepożądane, między innymi senność lub zawroty głowy. Niektóre wymagają stopniowego zwiększania i zmniejszania dawki.

Nie należy rozpoczynać ani odstawiać takiego leczenia samodzielnie.

Leczenie miejscowe po półpaścu

W niektórych przypadkach zlokalizowanej neuralgii popółpaścowej można rozważyć leczenie miejscowe, na przykład preparaty z lidokainą.

Wybór preparatu i sposób jego stosowania wymagają oceny wskazań oraz stanu skóry.

Rehabilitacja i stopniowy powrót do aktywności

Przy przewlekłym bólu neuropatycznym można wykorzystywać stopniowaną aktywność i rehabilitację dostosowaną do tolerancji.

U pacjentów z nadwrażliwością skóry pomocna może być również odpowiednio prowadzona desensytyzacja, czyli stopniowe oswajanie z bezpiecznymi bodźcami dotykowymi.

Postępowanie nie powinno wywoływać znacznego, utrzymującego się nasilenia objawów.

Blokada nerwu międzyżebrowego — kiedy można ją rozważyć?

U wybranych pacjentów z przewlekłym bólem neuropatycznym można rozważyć blokadę nerwu międzyżebrowego.

Zabieg polega na podaniu odpowiednio dobranego leku w okolicę określonego nerwu.

Blokada może mieć znaczenie diagnostyczne, terapeutyczne albo oba te cele, zależnie od wskazań.

Czasowe zmniejszenie bólu po blokadzie nie oznacza automatycznie, że jego przyczyna została trwale usunięta.

Jak wykonuje się blokadę?

Współczesne techniki mogą wykorzystywać kontrolę ultrasonograficzną, która pozwala uwidocznić odpowiednie struktury i położenie igły.

Wybór techniki, poziomu i podawanego leku zależy od indywidualnej kwalifikacji.

Nie każdy pacjent z neuralgią międzyżebrową wymaga wykonania blokady.

Jakie są możliwe powikłania?

Do możliwych powikłań należą między innymi:

• krwawienie lub krwiak;
• zakażenie;
• przejściowe nasilenie bólu;
• reakcja na podany lek;
• uszkodzenie sąsiednich struktur;
• odma opłucnowa.

Ryzyko odmy opłucnowej jest szczególnie istotne ze względu na bliskość opłucnej i płuc.

Kontrola obrazowa i odpowiednia technika służą ograniczaniu ryzyka, ale nie eliminują go całkowicie.

Nagła duszność lub nasilający się ból klatki piersiowej po zabiegu wymagają natychmiastowej oceny medycznej.

Zastrzyk nadtwardówkowy w odcinku piersiowym

W wybranych przypadkach bólu korzeniowego związanego z patologią kręgosłupa piersiowego można rozważyć zastrzyk nadtwardówkowy.

Nie jest to jednak rutynowy zabieg przy każdym bólu międzyżebrowym ani przy każdej przepuklinie dysku.

Dowody dotyczące skuteczności zastrzyków nadtwardówkowych w odcinku piersiowym są ograniczone.

Ze względu na sąsiedztwo rdzenia kręgowego i naczyń procedura wymaga szczególnie starannej kwalifikacji oraz analizy badań obrazowych.

W zabiegach nadtwardówkowych stosuje się odpowiednie obrazowanie, zwykle fluoroskopię, oraz kontrolę z użyciem kontrastu zgodnie z zasadami bezpieczeństwa.

Zastrzyk nie usuwa mechanicznie przepukliny i nie jest metodą leczenia postępującej mielopatii piersiowej.

Czy stosuje się inne metody interwencyjne?

W wybranych, opornych na leczenie zespołach bólu neuropatycznego rozważa się także inne metody leczenia interwencyjnego.

Ich zastosowanie zależy od konkretnego rozpoznania, wyniku wcześniejszego leczenia, anatomii i oceny bezpieczeństwa.

Dane dotyczące skuteczności części procedur są ograniczone. Nie należy przedstawiać ich jako metod o gwarantowanym lub trwałym efekcie.

Jak przygotować się do ewentualnego leczenia interwencyjnego?

Blokada nerwu międzyżebrowego i zastrzyk nadtwardówkowy są odrębnymi procedurami. Różnią się wskazaniami, techniką i ryzykiem powikłań.

Kwalifikacja obejmuje ocenę rodzaju bólu, chorób współistniejących, przyjmowanych leków, alergii i dostępnych badań obrazowych.

Szczególnie ważne jest zgłoszenie leczenia przeciwkrzepliwego lub przeciwpłytkowego, zaburzeń krzepnięcia, aktywnego zakażenia oraz wcześniejszych powikłań zabiegów.

Nie odstawiaj samodzielnie leków przeciwkrzepliwych ani przeciwpłytkowych. Postępowanie ustala lekarz po ocenie indywidualnego ryzyka.

Przed planowaną procedurą pacjent otrzymuje osobne zalecenia dotyczące przygotowania i postępowania po zabiegu.

Jak przygotować się do zabiegu interwencyjnego?

Kiedy konieczna jest konsultacja neurochirurgiczna?

Sama dyskopatia piersiowa stwierdzona w rezonansie nie oznacza konieczności operacji.

Konsultację neurochirurgiczną rozważa się między innymi w przypadku:

• ucisku rdzenia kręgowego z objawami mielopatii;
• nowego lub postępującego niedowładu;
• ciężkich objawów korzeniowych utrzymujących się mimo odpowiedniego leczenia;
• dużej przepukliny powodującej istotny ucisk struktur nerwowych.

Zabiegi operacyjne w odcinku piersiowym wymagają szczególnie starannej kwalifikacji ze względu na położenie rdzenia kręgowego i warunki anatomiczne.

Postępujące objawy mielopatii wymagają pilnej oceny, a nie wielomiesięcznego oczekiwania na efekty kolejnych metod przeciwbólowych.

Jak przygotować się do konsultacji?

Przed wizytą warto przygotować informacje o:

• dokładnym miejscu występowania bólu;
• początku i czasie trwania dolegliwości;
• promieniowaniu wzdłuż żeber albo do brzucha;
• pieczeniu, drętwieniu i nadwrażliwości skóry;
• przebytym półpaścu;
• urazach i operacjach klatki piersiowej;
• ewentualnych trudnościach z chodzeniem lub osłabieniu nóg;
• stosowanych lekach, rehabilitacji i wcześniejszych zabiegach.

Pomocne może być zaznaczenie bolesnego obszaru na schemacie sylwetki i zapisanie nasilenia bólu w skali od 0 do 10.

Zabierz aktualną listę leków, informacje o alergiach oraz posiadaną dokumentację medyczną.

Jeśli wykonywano MR lub TK kręgosłupa, warto udostępnić także same obrazy w plikach lub na nośniku, a nie wyłącznie opis badania.

Przed zwykłą konsultacją nie trzeba rutynowo wykonywać nowego MR, pozostawać na czczo ani samodzielnie odstawiać leków.

Przygotowanie do ewentualnego zabiegu interwencyjnego ustala się oddzielnie podczas kwalifikacji.

Co zabrać na wizytę lekarską? Dowiedz się, jakie dokumenty, wyniki badań obrazowych i informacje o leczeniu przygotować do konsultacji. →

Najczęstsze pytania pacjentów

Czy dyskopatia piersiowa występuje często?

Zmiany krążków międzykręgowych można stwierdzać w badaniach obrazowych także u osób bez objawów.

Objawowe przepukliny krążków w odcinku piersiowym są jednak znacznie rzadsze niż w innych odcinkach kręgosłupa.

Czy ból między żebrami oznacza ucisk nerwu?

Nie zawsze. Podobne dolegliwości mogą wynikać z chorób mięśni, żeber, kręgosłupa, opłucnej lub narządów wewnętrznych.

Czy neuralgia międzyżebrowa może powodować ból brzucha?

Tak. Dolegliwości dotyczące niższych nerwów międzyżebrowych mogą być odczuwane w ścianie brzucha.

Nie zwalnia to jednak z konieczności wykluczenia chorób narządów jamy brzusznej.

Czy po półpaścu ból może utrzymywać się przez wiele miesięcy?

Tak. Neuralgia popółpaścowa może utrzymywać się przez wiele miesięcy, niekiedy dłużej.

Dostępne są różne sposoby łagodzenia dolegliwości, ale poprawa jest indywidualna.

Czy rezonans magnetyczny rozpoznaje neuralgię międzyżebrową?

Nie w każdym przypadku. Rozpoznanie neuralgii opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu klinicznym.

MR pomaga natomiast ocenić możliwe przyczyny korzeniowe lub inne zmiany w kręgosłupie.

Czy przy dyskopatii piersiowej można ćwiczyć?

U wielu pacjentów bez istotnych objawów neurologicznych odpowiednio dobrane ćwiczenia stanowią ważną część leczenia.

Przy podejrzeniu ucisku rdzenia konieczna jest wcześniejsza ocena specjalistyczna.

Czy blokada nerwu międzyżebrowego usuwa przyczynę neuralgii?

Zwykle nie. Może czasowo zmniejszyć ból i pomóc w dalszej ocenie klinicznej.

Jej zastosowanie zależy od rozpoznania i wcześniejszego leczenia.

Czy zastrzyk nadtwardówkowy leczy neuralgię po półpaścu?

Zastrzyki nadtwardówkowe nie są rutynową metodą leczenia przewlekłej neuralgii popółpaścowej.

Rodzaj ewentualnej procedury zależy od rzeczywistego źródła bólu.

Kiedy zgłosić się do lekarza medycyny bólu?

Konsultację warto rozważyć, gdy ból jest przewlekły, nawraca, utrudnia sen lub codzienne funkcjonowanie albo nie zmniejsza się mimo wcześniejszego leczenia.

Objawy alarmowe wymagają pilnego postępowania, a nie oczekiwania na planową wizytę.

Powiązane artykuły

Ból odcinka piersiowego i klatki piersiowej może mieć różne źródła. Poniższe artykuły opisują inne częste mechanizmy bólu.

Rejestracja i cennik

W Centrum Medycznym DOLORMED w Lesznie prowadzimy konsultacje neurologiczne i konsultacje z zakresu leczenia bólu.

U pacjentów z podejrzeniem dyskopatii piersiowej lub neuralgii międzyżebrowej oceniamy charakter dolegliwości, stan neurologiczny, wcześniejsze badania i dotychczasowe leczenie.

W zależności od rozpoznania omawiamy możliwości farmakoterapii, rehabilitacji, dalszej diagnostyki i ewentualnej kwalifikacji do leczenia interwencyjnego lub neurochirurgicznego.