Neuroliza chemiczna

Kiedy można rozważyć neurolizę chemiczną?

Ból utrzymujący się mimo leczenia może utrudniać sen, siedzenie, chodzenie i codzienne czynności. U wybranych pacjentów sposobem jego ograniczenia jest neuroliza chemiczna – zabieg zmniejszający przekazywanie sygnałów bólowych przez określone struktury nerwowe. Rozważamy ją w wybranych zespołach bólu nowotworowego, a ostrożniej także nienowotworowego.

Zabiegi wykonywane w DOLORMED

Neuroliza zwoju nieparzystego (zwoju Walthera) – w wybranych bólach krocza, okolicy odbytu i niektórych uporczywych bólach okolicy kości guzicznej. Neuroliza splotu podbrzusznego górnego – w wybranych bólach pochodzących z narządów miednicy. Neuroliza nerwów trzewnych – w wybranych bólach z narządów górnej części jamy brzusznej, szczególnie w przebiegu choroby nowotworowej. Neuroliza lędźwiowych pni współczulnych – w wybranych bólach kończyn dolnych z udziałem układu współczulnego.

Sama lokalizacja bólu nie wystarcza do kwalifikacji. Ból brzucha, miednicy, kości guzicznej czy kończyny może mieć różne przyczyny i wymaga odpowiedniej diagnostyki.

Czy neurolizę stosuje się w bólu nienowotworowym?

Tak, ale tylko w starannie wybranych sytuacjach. W bólu nienowotworowym nie jest to metoda rutynowa – dla wielu wskazań dane o długotrwałej skuteczności są ograniczone. Znaczenie mają dotychczasowe leczenie, wynik blokady diagnostycznej, dostępne alternatywy i ryzyko dla sąsiednich struktur.

Na czym polega neuroliza chemiczna?

W pobliże wybranej struktury nerwowej podajemy etanol, który uszkadza włókna nerwowe i w ten sposób ogranicza przewodzenie bólu. Celem jest dłuższe działanie niż po blokadzie samym środkiem znieczulającym. Efekt nie musi być trwały i zależy od przyczyny bólu oraz miejsca zabiegu.

Neuroliza nie usuwa przyczyny bólu – guza, przepukliny czy ucisku nerwu. Jest częścią szerszego planu leczenia, obok leków, leczenia choroby podstawowej i rehabilitacji. Nie należy jej mylić z chirurgicznym „uwolnieniem nerwu” ani z hydrodyssekcją.

Dlaczego najpierw wykonujemy blokadę diagnostyczną?

Każdą neurolizę poprzedzamy blokadą diagnostyczną – czasowym wyłączeniem przewodzenia w okolicy wybranej struktury za pomocą środka znieczulającego. Pozwala ona sprawdzić, czy oddziaływanie na tę strukturę rzeczywiście zmniejsza ból.

Po blokadzie warto zanotować nasilenie bólu, czas utrzymywania się poprawy i to, czy łatwiej było usiąść, przejść określony dystans lub wykonać czynność, którą wcześniej ograniczał ból. Jeśli efekt jest niewystarczający lub niejednoznaczny, ponownie oceniamy plan leczenia zamiast automatycznie wykonywać neurolizę. Dodatnia blokada pomaga w decyzji, ale nie gwarantuje powodzenia neurolizy.

Jak wygląda kwalifikacja?

Zabieg zawsze poprzedza konsultacja kwalifikacyjna. Lekarz ocenia charakter i przyczynę bólu, bada pacjenta, analizuje dotychczasowe leczenie i wyniki badań oraz omawia spodziewane korzyści, ograniczenia, alternatywy i ryzyko. Sam wynik MR lub TK nie jest wskazaniem do neurolizy.

Na konsultację zabierz opisy i same obrazy MR lub TK, najlepiej na płycie, wyniki badań laboratoryjnych, wypisy i opisy operacji związanych z problemem. Przygotuj pełną listę leków z dawkami i porą przyjmowania, informację o wcześniejszych blokadach i lekach, które nie pomogły albo powodowały działania niepożądane, oraz o alergiach i reakcjach na kontrast. Jeśli używasz aparatu słuchowego, weź go ze sobą, a gdy trudno Ci zapamiętać zalecenia, przyjdź z bliską osobą.

Jak przygotować się do neurolizy?

Na zabieg przyjdź z osobą towarzyszącą, która odwiezie Cię do domu – w DOLORMED jest to wymagane także przy zabiegu bez sedacji. Leków przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych nie odstawiaj samodzielnie – zasady ustala lekarz. Przy cukrzycy uzgodnij przyjmowanie leków i posiłków w dniu zabiegu.

Zgłoś infekcję, gorączkę, ciążę lub jej możliwość, reakcje na kontrast, choroby nerek i inne choroby przewlekłe. Załóż wygodne ubranie i nie gol skóry w okolicy wkłucia. Infekcja lub zaburzenia krzepnięcia mogą wymagać odroczenia zabiegu.

Jak przebiega zabieg?

Zabieg wykonujemy w wyznaczony dzień zabiegowy. Po potwierdzeniu wyniku blokady, odkażeniu skóry i znieczuleniu miejscowym lekarz wprowadza igłę pod kontrolą fluoroskopii (RTG). Podajemy kontrast i oceniamy jego rozchodzenie się, korzystając także z cyfrowej angiografii subtrakcyjnej (DSA), która ułatwia wykrycie przepływu do naczyń. Dopiero po potwierdzeniu właściwego położenia podajemy etanol.

Zabieg trwa zwykle 30–60 minut, a cały pobyt może być dłuższy ze względu na przygotowanie i obserwację. Zabiegi wykonuje osobiście lekarz z ponad 20-letnim doświadczeniem w technikach inwazyjnych. Kontrola obrazowa ogranicza ryzyko nieprawidłowego podania, ale nie eliminuje wszystkich powikłań.

Czy zabieg boli? Czy można skorzystać z sedacji?

Mimo znieczulenia miejscowego możesz odczuwać ucisk, rozpieranie lub pieczenie podczas podawania preparatu – o nasilonym bólu informuj lekarza na bieżąco. Na życzenie, po ocenie medycznej, możliwa jest lekka sedacja z zachowaniem kontaktu z lekarzem. Jest opcjonalna i dodatkowo płatna, a przed nią obowiązują zasady postu.

Zalecenia po zabiegu

Do domu wróć z osobą towarzyszącą i w dniu zabiegu nie prowadź pojazdów. Wstawaj powoli, zwłaszcza jeśli pojawiają się zawroty głowy lub osłabienie. W dniu zabiegu ogranicz wysiłek, a do aktywności, pracy i ćwiczeń wracaj stopniowo. Leki przyjmuj zgodnie z planem – ewentualne zmniejszanie dawek uzgodnij z lekarzem.

Kiedy można spodziewać się efektu?

Poprawa może rozwijać się w ciągu kolejnych dni. Wczesna ulga może częściowo wynikać ze znieczulenia miejscowego, dlatego nie oceniamy wyniku od razu po zabiegu. Działanie może utrzymywać się tygodnie lub miesiące, ale bywa krótsze, niepełne albo nie występuje.

Jeśli neuroliza przyniesie korzyść, może to oznaczać spokojniejszy sen, łatwiejsze siedzenie i chodzenie, a u części pacjentów – zmniejszenie dawek leków przeciwbólowych pod kontrolą lekarza. Zapisuj nasilenie bólu i przyjmowane leki; termin kontroli ustalamy indywidualnie.

Co, jeśli nie ma poprawy?

Ponownie oceniamy przyczynę i mechanizm bólu – może w nim uczestniczyć kilka struktur albo potrzebne jest inne leczenie. Dalszy plan może obejmować modyfikację leków, rehabilitację, inny zabieg lub konsultację innego specjalisty. Nie wykonujemy automatycznych serii neurolizy – powtórzenie rozważamy na podstawie wcześniejszego efektu, stanu zdrowia i ryzyka.

Czy neuroliza jest bezpieczna?

Ryzyko zależy od miejsca zabiegu i stanu zdrowia – omawiamy je przed zabiegiem. Częstsze, zwykle przemijające dolegliwości to tkliwość lub siniak w miejscu wkłucia, przejściowe nasilenie bólu, spadek ciśnienia i zawroty głowy, a po niektórych neurolizach w obrębie jamy brzusznej – biegunka. Rzadziej może wystąpić zakażenie, krwiak, reakcja na podawane środki, utrzymujące się zaburzenia czucia, nowy ból nerwowy lub – zależnie od okolicy – zaburzenia czynności pęcherza lub funkcji seksualnych.

Bardzo rzadko dochodzi do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie sąsiednich narządów, naczyń lub nerwów, istotne krwawienie, a przy dostępie do nerwów trzewnych – odma opłucnowa. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, utrata przytomności, nowe osłabienie kończyn albo zaburzenia oddawania moczu lub stolca wymagają natychmiastowej pomocy – zadzwoń pod numer 112 lub zgłoś się na SOR. Gorączka, narastające zaczerwienienie miejsca wkłucia, omdlenia lub nasilona biegunka wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

Powiązane strony

Najczęstsze pytania

Czym neuroliza różni się od zwykłej blokady?

Blokada środkiem znieczulającym czasowo hamuje przewodzenie. Neuroliza chemiczna uszkadza wybrane włókna nerwowe, aby działanie przeciwbólowe utrzymało się dłużej. W DOLORMED zawsze najpierw wykonujemy blokadę diagnostyczną.

Czy ból może wrócić?

Tak. Efekt nie musi być trwały – ból może nawrócić wraz z odtwarzaniem przewodzenia nerwowego, zmianą mechanizmu bólu lub postępem choroby. Wtedy ponownie oceniamy możliwości leczenia.

Czy neuroliza zastępuje leczenie onkologiczne?

Nie. U pacjenta z chorobą nowotworową służy leczeniu bólu i uzupełnia postępowanie prowadzone przez zespół onkologiczny lub opieki paliatywnej.

Czy muszę mieć osobę towarzyszącą?

Tak. Na neurolizę przyjdź z osobą, która pomoże Ci bezpiecznie wrócić do domu – zarówno przy zabiegu z sedacją, jak i bez niej.

Ile kosztuje neuroliza?

Aktualną cenę znajdziesz w cenniku zabiegów leczenia bólu. Zakres zabiegu i ostateczny koszt lekarz przedstawia podczas kwalifikacji.

Czy potrzebne jest skierowanie?

Nie. Przyjmujemy osoby dorosłe prywatnie i bez skierowania – w Lesznie, przy ul. Działyńskich 15, wejście B. Korzystają z tego także pacjenci z okolicznych miejscowości.

Opracowanie medyczne: lek. Krzysztof Szulc, specjalista neurolog, lekarz medycyny bólu. Aktualizacja: 04.11.2026.

Źródła:

1. Aman M.M. i wsp. ASPN Best Practices and Guidelines for the Interventional Management of Cancer-Associated Pain. Journal of Pain Research. 2021.
2. Ning S. i wsp. Visceral nerve interventions in interventional radiology. Techniques in Vascular and Interventional Radiology. 2024.

Rejestracja i cennik

Jeżeli przewlekły ból brzucha, miednicy, krocza lub kończyny dolnej utrzymuje się mimo leczenia, umów konsultację kwalifikacyjną w Centrum Medycznym DOLORMED w Lesznie – ocenimy, czy neuroliza lub inna metoda może pomóc.